| БӨӨ МӨРГӨЛИЙН БҮДҮҮЛЭГ БА БУДДИЗМИЙН ДЭВШИЛ |
Саган цэцний “Эрдэнийн товч”-д “Богд хамгийг мэдэгч, Алтан хаан хоёр эхлэн, тойн эгэл, хаад харлгууд хотлоор зөвшөөрөн, урьд Монгол улс хүн үхвээс, чинээ чинээгээр тэмээ морин алж, хойлго хэмээн хамт булах бөлгөө. Эдүгээ түүнийг тэвчиж, чинээ чинээгээр номын зүг зоритугай”/ Саган цэцний “Эрдэнийн товч”ӨМ 1981 он Хуудас-445/хэмээн Бөө мөргөлийг дарж буддизмийг дэлгэрүүлэх гол үндэслэлээ болгожээ. Түүнээс хойш бөө мөргөл балмад зэрлэг хойлго хийдэг гэх муу сэтэр зүүх болсон. Энэ мэт гал дээр тос нэмсээр социализмын үеийн түүхийн ном зохиолд хойлго хийдэг байсан бөө мөргөлийг хүчээр дарж, “дэвшилт буддизм”-аар солих түүхэн шаардлага гарсан мэт Карл Марксын Диалектик материализм/Марксын онолд тулгуурлан байгуулсан социализмын ялагдал нь түүний онолын алдааг харуулсан гэж үздэг/-аар махчлан тайлсан ба орчин үед энэхүү өрөөсгөл дүгнэлтийг хянаж үзэлгүй сохроор хуулж, үр хүүхдээ үндэс муутай юм заах болсон юм. Тэгэхлээр энд “бүдүүлэг” ба “дэвшил”-ийн талаар цөөн зүйл хэлж, түүний дараа “хойлго” бол Монголын уламжлал биш, харин буддистуудын дархан соёл болох тухай дэлгэрэнгүй өгүүлэх болно. Бас хойлгоос долоон доор харгис хэрцгий, бузар муухай зүйл байдаг талаар зах зухаас нь дурдах болно. |
НЭГДЭЛ БИШ БУТРАЛ, МАНДАЛ БИШ МӨХӨЛ |
Буддизм нь Монголчуудыг оюун санааны хувьд нэгтгэж, тусгаар тогтнолоо бэхжүүлэн, Манж Хятадын эсрэг тэмцэх хэрэгсэл болж байсан гэдэг хэллэг бол үндэс муутай зүйл болох юм. “Монгол улсын түүх”-д : “Халхын Сэцэн хан Шолой, Түшээт хан Гомбодоржийнд хоёр ч удаа биеэр хүрэлцэн очиж , шинэ төрөх хүүхэд нь хөвгүүн байвал, Халхын шашны тэргүүнээр өргөмжлөхийг зөвлөн, өөрийн Гэгээн цолоо өргөхөөр амлаж буцсан ба дараа Түшээт ханы төрсөн хөвгүүнд нутгийн дархчуудаар 3 төмөр бүстэй өлгий өгсөн байна. 1639 онд Халхын ноёд Ширээ цагаан нуур хэмээх газар цугларч, Түшээт хан Гомбодоржийн 5 настай хөвгүүн Занабазарыг Халх Монголын шашны тэргүүнээр өргөмжилжээ. Тийнхүү Занабазар нь Монголын түүхэнд анхдугаар богд Жавзандамба буюу Өндөр гэгээн хэмээн алдаршсан юм. Тийнхүү Халхын шашны тэргүүнийг өргөмжилсөн нь шашны тугийн дор Халхыг нэгтгэх гэсэн оролдлого байсан юм”/“Монгол улсын түүх “ дөтгөөр боть УБ 2003 он/ гэжээ. Гэтэл “БНМАУТ”-д “Халх Монгол Манжид дагаж орох шийдвэр гаргахад Өндөр гэгээн харгис үүрэг гүйцэтгэсэн”/“БНМАУТ” Дээд дэвтэр ӨМ 1986 онд Монгол бичгээр хэвлэгдсэн тал-1031/ гэж тэмдэглэсэн нь бас үндэстэй зүйл юм. Тухайлбал: 1688 онд баруун Монголын цэрэг Халхад цөмрөн орох үед Халхын хар шар шашин төрийн тэргүүн, нөлөө бүхий хүмүүс цуглан асуудлыг хэлэлцсэн ба эцсийн шийдвэрийг Өндөр гэгээнд найджээ. Монголын шарын шашны тэргүүн Өндөр гэгээн өгүүлрүүн: |
